11.11 ยังขลังอยู่หรือเปล่า ? ในสมัยที่แต่ละเดือนมีโปรโมชั่นเกลื่อน

11.11 วันช้อปปิ้งคนไม่มีคนรัก ย้อนดูจุดเริ่มแรก ความโหฬาร ผลที่ตามมา จากการปฏิวัติแวดวงช็อปปิ้งออนไลน์

วันที่ 11 พ.ย. 2564 เดอะสเตรตส์ไทมส์ กล่าวว่า ในมาเลเซีย นักช้อปเริ่มชาชินกับการตั้งตาคอยการลดราคาออนไลน์ครั้งใหญ่อย่างวันที่ 7 กรกฎาคม (7.7) 9 กันยายน (9.9) หรือ 12 ธ.ค. (12.12)

หรือแม้แต่ใน “วันคนไม่มีคนรัก” 11 พ.ย. ซึ่งเป็นจุดเริ่มแรกของโปรโมชั่นวันเลขคู่ทั้งหลายแหล่ทั้งหมด

ในประเทศจีน นักศึกษามหาวิทยาลัยที่ยังโสดจะเฉลิมฉลองวันนี้ โดยขนานนามว่าเป็น “วันต้านวาเลนไทน์” ก่อนที่จะร้านค้าย่อยออนไลน์อย่าง “อาลีบาบา” จะหยิบเอาวันสำหรับเหล่าคนไม่มีคนรักนี้มาเผยแพร่ให้เป็นที่รู้จักในฐานะ “เทศกาลช้อปปิ้งออนไลน์”

เดี๋ยวนี้เทศกาลช้อปปิ้งดังที่กล่าวผ่านมาแล้วปรับปรุงจนกระทั่งเป็นที่รู้จักในชื่อ 11.11 รวมทั้งถูกใช้อย่างมากมายเพื่อให้เหมาะกับความอยากได้ของชาวมาเลเซีย ตัวอย่างเช่นการสตรีมเนื้อหารวมทั้งเกมแบบสด เพื่อรองรับความเบิกบานใจรวมทั้งนำความสำราญมาสู่ผู้บริโภค ที่นอกเหนือไปจากแนวทางการขายเชิงธุรกรรม

ย้อนกลับไปในปี 2555 เมื่อแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ Lazada (ลาซาด้า) ได้เข้าถึงมาเลเซีย การซื้อของออนไลน์เพียงอย่างเดียวนั้นเป็นเรื่องแปลกใหม่สำหรับตรงนั้น วิสาหกิจขนาดกึ่งกลางรวมทั้งขนาดเล็ก (SMEs) รวมทั้งแบรนด์ต่างๆยังคงรอบคอบในประเด็นนี้ เช่นเดียวกับผู้บริโภคชาวมาเลเซีย

แม้จะไม่ค่อยเป็นที่รู้จักนัก แต่ว่าลาซาด้าได้เปิดตัวแนวทางการขาย 11.11 คราวแรกในปี 2556 โดยได้รับแรงผลักดันจากเทศกาลช้อปปิ้งออนไลน์ที่ไปถึงเป้าหมายอย่างล้นหลามของจีน โดยเรียกว่าอาทิตย์ปฏิวัติออนไลน์ (Online Revolution Week) จนกระทั่งเปลี่ยนเป็นที่นิยม

11.11 เอฟเฟกต์

11.11 เป็นวันที่ยอดจำหน่ายในอีคอมเมิร์ซเยอะที่สุดในรอบปี มีการยกฐานะอุตสาหกรรมสู่มาตรฐานรวมทั้งมาตรฐานใหม่ทุกปี

ปี 2563 ลาซาด้าทำลายสถิติเทศกาลช้อปปิ้ง 11.11 โดยมีผู้ใช้มากยิ่งกว่า 40 ล้านคนรวมทั้งคนขาย 400,000 รายที่เข้าร่วมสำหรับในการขายวันเดียวทั่วทั้งภูมิภาค คนขายกว่า 8,000 ราย ซึ่งโดยมากเป็น SMEs ทำเงินได้มากกว่า 10,000 เหรียญสหรัฐ (41,600 ริงกิต) ภายในเวลา 24 ชั่วโมง

11.11 ได้เปลี่ยนเป็นงานสำคัญสำหรับคนขายออนไลน์จำนวนมากรวมทั้งคนที่ไปถึงเป้าหมายใช้เวลาเกือบหกเดือนสำหรับในการเตรียมล่วงหน้าสำหรับวันชี้ชะตา พวกเขาใช้เวลานี้เพื่อหาออร์เดอร์ จ้างพรีเซนเตอร์ รวมทั้งสร้างการเข้าชมสำหรับหน้าออนไลน์ของตนเอง เพื่อนำไปสู่แนวทางการขายครั้งใหญ่ที่สุดแห่งปี

สำหรับบางคน เทศกาลช้อปปิ้งวันเดียวนี้ เป็นตอนที่พวกเขาสามารถเก็บยอดจำหน่ายได้มากที่สุดในรอบปี รวมทั้งยังเป็นช่องทางที่จะทำให้ทุกสายตาในประเทศเห็นธุรกิจของพวกเขา เพราะเมื่อจำนวนการใช้งานบนลาซาด้าถึงขีดสุด แบรนด์ต่างๆจะได้พบกับลูกค้ากลุ่มใหม่ รวมทั้งแนวทางการขายในวัน 11.11 อาจจะทำให้ผู้บริโภคที่ซื้อครั้งเดียวเปลี่ยนเป็นลูกค้าที่กลับมาซื้อซ้ำตลอดทั้งปี

ทั้งผองนี้เป็นผลกระทบที่ 11.11 มีต่อธุรกิจ

ด้านใน 24 ชั่วโมง แบรนด์หรือสินค้าบางทีอาจเปลี่ยนเป็นที่นิยม ทำให้คนขายออนไลน์สามารถขยายกิจการของตนเองได้อย่างรวดเร็วในชั่วข้ามคืน

หนึ่งในคนขายของในลาซาด้า เผยออกมาว่า “ก่อนหน้านี้เราเป็นร้านขายของบนเฟซบุ๊ก แต่ว่ากับลาซาด้า เราสังเกตว่าเราสามารถเข้าถึงผู้คนได้มากขึ้น เพราะเหตุว่าเป็นแพลตฟอร์มที่ปลอดภัยกว่า เพราะมีการคุ้มครองผู้บริโภค ความจริง ยอดจำหน่ายของเราเพิ่มขึ้น 800% ในปีแรกที่เรามีส่วนร่วมสำหรับในการขาย 11.11”

11.11 เป็นเรื่องธุรกิจอย่างเดียวไหม ?

เอบีซีนิวส์ ตอบง่ายๆว่า “ไม่” นอกเหนือจากการช้อปปิ้งแล้ว ยังมีการดำเนินกิจกรรมด้านวัฒนธรรมในคืนวันที่ 11 พ.ย.อีกด้วย
แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซหลายแห่งจัดงานกาล่าสุดงดงาม เคยมีศิลปินดังอย่าง “เทย์เลอร์ สวิฟต์” รวมทั้ง “ฟาร์เรลล์ วิลเลียมส์” ร่วมงานในปีก่อนๆด้วย ทั้งตัวรายการยังได้ถ่ายทอดทางทีวีดาวเทียมระหว่างประเทศ รวมทั้งแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งออนไลน์ ซึ่งดึงดูดผู้ชมหลายพันล้านคน

ปี 2563 “เคครั้ง เพอร์รี” ศิลปินดังอีกคน ได้ส่งคลิปไปที่งานกาล่าดินเนอร์ในจีนเพื่อเฉลิมฉลองวันคนไม่มีคนรัก

ด้วยส่วนลดรวมทั้งโปรโมชันจากเหล่าเซเลปมากมาย ทำให้วันคนไม่มีคนรักไม่ได้มีไว้สำหรับผู้บริโภคคนจีนเพียงแค่นั้น ตอนท้ายแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซในเครืออาลีบาบายังได้นำวันคนไม่มีคนรัก มาสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้วย ซึ่งรวมทั้งไทยรวมทั้งประเทศสิงคโปร์

เพราะเหตุไรนักช้อปคนจีนถึงเยอะแยะ

สำหรับนักช้อปคนไม่ใช่น้อย การใช้จ่ายตามแรงกระตุ้นที่นำโดยวัฒนธรรมบริโภคนิยม เป็นสิ่งที่ไม่บางทีอาจขัดขวางได้ นักช้อปคนจีนบางคนถึงกับล้อเลียนด้วยมุก “ตัดมือ” เพื่อหยุดพวกเขาจากการซื้อ

“หยาง เจี้ยงหลัน” นักจิตวิทยา เตือนว่าผู้บริโภคบางทีอาจกำลังทรมาณสาหัสจากความเปลี่ยนไปจากปกติสำหรับในการซื้อที่ขู่เข็ญซึ่งมีต้นเหตุจากอารมณ์ด้านลบ

หยางยังเอ๋ยถึงผลกระทบจาก “ความประพฤติปฏิบัติการซื้อของอย่างคุ้มดีคุ้มร้าย” ว่า คนวัยหนุ่มสาวบางทีอาจใช้วันคนไม่มีคนรักเพื่อบรรเทาแรงกดดันในชีวิต

“การช้อปปิ้งอย่างคุ้มดีคุ้มร้าย บางทีอาจเป็นวิธีบรรเทาความเคร่งเครียดรวมทั้งให้รางวัลตัวเอง”

อย่างไรก็ตาม คุณมั่นใจว่าวันคนไม่มีคนรักจะยังคงเป็นงานด้านวัฒนธรรมรวมทั้งธุรกิจในระยะยาว

ปีนี้เศรษฐกิจจีนชะลอตัว

ซีเอ็นเอ็น บิสซิเนส กล่าวว่า หากแม้ 11.11 จะสร้างรายได้นับหมื่นล้านเหรียญสหรัฐให้กับอาลีบาบา แต่ว่าดูท่าปีนี้บริษัทจะออกจะรอบคอบการใช้จ่ายมากยิ่งกว่าปีก่อนๆจากสภาวะเงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้น ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัว รวมทั้งการบังคับใช้กฎที่ต้องปฏิบัติที่เอาจริงเอาจัง

อาลีบาบารวมทั้ง JD.com บางทีอาจทำสถิติยอดจำหน่ายใหม่ในปีนี้เหมือนเคย นักวิเคราะห์จาก Citi คาดคะเนว่าจำนวนสินค้ารวม (GMV) ของอาลีบาบาจะมากถึง 578,000 ล้านหยวน หรือราว 90,000 ล้านดอลลาร์ ในช่วง 11 วันแรกของพฤศจิกายน หรือเพิ่มขึ้น 15% เมื่อเทียบกับปีที่แล้ว

แต่ว่าอัตราการเจริญเติบโตนั้นคาดว่าจะช้ากว่าปีที่ล่วงเลยไปมาก เพราะปีที่แล้วอาลีบาบาโพสต์เพิ่มขึ้นถึง 26% นักวิเคราะห์ของ Citi ยังคาดคะเนว่าการเติบโตของ GMV ของ JD.com สำหรับช่วงการซื้อสินค้า จะลดเหลือ 22-26% น้อยกว่าปีที่แล้ว ซึ่งอยู่ที่ 33%

นักวิเคราะห์ของ Citi เขียนในรายงานปัจจุบันว่า แคมเปญต่างๆยังสนับสนุนแนวทางการขายได้ ผู้บริโภคมีความต้องการที่แข่งแข็ง หากแม้พกเขาจะมีความระแวดระวังจากผลกระทบทางด้านเศรษฐกิจ

เศรษฐกิจของจีนเติบโตในอัตราที่ช้าที่สุดในรอบปี เพราะเหตุว่าปัญหาเกี่ยวกับพลังงาน การหยุดชะงักของการขนส่ง รวมทั้งวิกฤตด้านอสังหาฯที่ทวีความร้ายแรงขึ้น มีผลเสียต่อประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับสองของโลก

ในขณะเดียวกัน อัตราเงินเฟ้อของจีนก็เพิ่มขึ้น มีผลต่อผลกำไรรวมทั้งกำลังซื้อของผู้บริโภค รวมทั้งกรณีที่ต้นทุนสินค้าที่ออกจากโรงงานในจีน พุ่งขึ้นอีกเป็นประวัติการณ์เมื่อเดือนที่แล้ว

เมื่อต.ค. ดรรชนีราคาผู้สร้างของจีนพุ่งขึ้น 13.5% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีที่แล้ว อย่างไรก็ตาม มีสัญญาณว่าต้นทุนที่สูงขึ้นนั้นกำลังต่ำลง

ส่วนดรรชนีราคาผู้บริโภคของจีนเพิ่มขึ้น 1.5% จากช่วงเดียวกันของปีที่แล้ว หรือเพิ่มเป็นสองเท่าของเดือนก่อนหน้า รวมทั้งเป็นอัตราการเพิ่มขึ้นที่เร็วที่สุดนับจากก.ย.ปีที่แล้ว

11.11 สร้างปัญหามลพิษ

รอยเตอร์ส กล่าวว่า ถึงเวลาเลิกงานช้อปปิ้งที่ใหญ่ที่สุดในโลก หากแม้อาลีบาบาจะเริ่มเทศกาล 11.11 ไปแล้ว รวมทั้งอยากให้เทศกาลคราวนี้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเยอะขึ้นเรื่อยๆ แต่ว่ามหกรรมนี้ขัดแย้งกับวัตถุประสงค์ด้านสิ่งแวดล้อมของทางการจีนเพิ่มมากขึ้นถ้าอาลีบาบามุ่งมั่นกับความยั่งยืนและมั่นคง การปล่อยทิ้งการบริโภคที่มากเกินความจำเป็น จะมีผลให้กำเนิดปัญหามากยิ่งกว่าการแก้ปัญหา

จากกระแสการช้อปอย่างยิ่งใหญ่ที่เกิดขึ้น ได้ผลงานที่น่าประทับใจ ซึ่งเกี่ยวเนื่องกับคนงานหลายล้านคนในการจัดการบรรจุภัณฑ์หลายพันล้านชิ้น หน่วยงานด้านลอจิสติกส์ของอาลีบาบาระดมเครื่องบิน 3,000 ลำระหว่างงานประจำปีที่แล้วเพื่อขนส่งผลิตภัณฑ์ รวมทั้งปีนี้ได้พรีสต็อกสินค้าจากต่างประเทศไปแล้วกว่า 300 ล้านชิ้น ตัวเลขดังที่กล่าวผ่านมาแล้วมีต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อม แม้จะดูน้อย

กรีนพีซเคยคาดการณ์ว่า การขนส่งสิ่งของในวันคนไม่มีคนรัก เมื่อปี 2559 สร้างก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ จำนวน 52,400 ตัน รายงานปัจจุบันเมื่อปี 2562 คาดคะเนว่าจำนวนอุปกรณ์บรรจุภัณฑ์ที่ใช้โดยอีคอมเมิร์ซรวมทั้งภาคการจัดส่งจะเพิ่มขึ้นมากยิ่งกว่าสี่เท่าเป็น 41.3 ล้านตัน จากปี 2561 ถึงปี 2568

ในส่วนของอาลีบาบามีแผนที่จะลดการปล่อยคาร์บอนที่เกี่ยวเนื่องกับการสั่งซื้อลง 30% ในปีนี้ แม้จะไม่มีการเปิดเผยตัวเลขที่แท้จริงก็ตาม โดยกรรมวิธีการลดการปล่อยคาร์บอนบางทีอาจเป็นบริการรีไซเคิล หรือการตั้งศูนย์ข้อมูลที่ใช้พลังงานเวียน หรือแม้แต่อัลกอริทึมด้ามจับคู่สินค้ากับพัสดุที่มีขนาดสมควรเพื่อลดขยะ

ยิ่งไปกว่านี้ บริษัทยังเสนอบัตรกำนัลค่า 100 ล้านหยวน (15,600,000 เหรียญสหรัฐ) สำหรับแบรนด์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ด้วย

ประเด็นนี้นับว่าเป็นเรื่องที่น่าปลื้ม ยิ่งในช่วงที่มีการสัมมนา COP26 ที่เมืองกลาสโกว์ของสก็อตต์แลนด์ ซึ่งประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ได้ตั้งเป้าหมายให้จีนลดการใช้คาร์บอนในปี 2603
วันคนไม่มีคนรัก ยังอยู่ได้ยืนยาวกว่าวัตถุประสงค์เดิมที่ตั้งไว้เพียงแค่กลไกทางการตลาด และไม่ได้มีความสลักสำคัญกับการเงินในทุกวันนี้ เพราะธุรกรรมที่เกิดขึ้นในปีที่แล้วคิดเป็นเพียงแค่ 6% ของยอดสุทธิงบประมาณอาลีบาบา